PHP Değişkenler ve Veri Tipleri (2026)

PHP Değişkenler ve Veri Tipleri

PHP öğrenmeye başladığımızda ilk olarak dilin ne işe yaradığını, nerelerde kullanıldığını ve temel çalışma mantığını anlamamız gerekir. Bundan sonraki en önemli konu ise değişkenler ve veri tipleri konusudur.

Çünkü PHP’de neredeyse yaptığımız her işlem bir veriyle ilgilidir. Kullanıcı adı, ürün fiyatı, sipariş numarası, telefon numarası, e-posta adresi, sepet toplamı, giriş durumu, kategori listesi gibi birçok bilgiyi değişkenlerde tutarız.

Basit anlatmak gerekirse değişken, içinde veri sakladığımız kutudur. Bu kutuya bir isim veririz ve daha sonra o ismi kullanarak içindeki değere ulaşırız.

PHP’de Değişken Nedir?

PHP’de değişken, bir değeri geçici olarak saklamak için kullanılır. Değişkenler sayesinde verileri daha düzenli şekilde kullanabiliriz.

PHP’de değişkenler her zaman $ işareti ile başlar.

Örnek:

$isim = "Cantürk";
$yas = 25;
$sehir = "Ankara";

Burada üç tane değişken tanımladık:

$isim değişkeni "Cantürk" değerini tutuyor.
$yas değişkeni 25 değerini tutuyor.
$sehir değişkeni "Ankara" değerini tutuyor.

Sonra bu değişkenleri istediğimiz yerde kullanabiliriz.

$isim = "Cantürk";

echo $isim;

Ekrana şu çıktı gelir:

Cantürk

Değişken Tanımlama Kuralları

PHP’de değişken tanımlarken bazı kurallara dikkat etmek gerekir.

Değişkenler $ işareti ile başlar:

$isim = "Ali";

Değişken isimleri harf veya alt çizgi ile başlamalıdır:

$ad = "Mehmet";
$_telefon = "05555555555";

Değişken isimleri sayı ile başlayamaz:

$1isim = "Hatalı kullanım";

Bu kullanım yanlıştır.

Doğru kullanım şöyle olabilir:

$isim1 = "Doğru kullanım";

Değişken isimlerinde Türkçe karakter kullanmamak daha sağlıklıdır. Yani $müşteriAdı yerine $musteri_adi kullanmak daha mantıklıdır.

Ben genelde şu tarz yazımı tercih ederim:

$musteri_adi = "Ahmet";
$urun_fiyati = 1499;
$toplam_tutar = 2500;

Bu hem okunur hem de ileride projeyi düzenlerken kafayı yedirmez. Kod okunabilir olmalı; çünkü kötü yazılmış kod, yazılımcının kendi kendine attığı paslı bıçaktır.

Echo ile Değişken Yazdırma

PHP’de bir değişkeni ekrana yazdırmak için echo kullanabiliriz.

$isim = "Cantürk";

echo $isim;

Birden fazla metni ve değişkeni birleştirmek için nokta . operatörü kullanılır.

$isim = "Cantürk";
$sehir = "Ankara";

echo "Benim adım " . $isim . " ve " . $sehir . " şehrinde yaşıyorum.";

Çıktı:

Benim adım Cantürk ve Ankara şehrinde yaşıyorum.

Bu yapı PHP’de çok sık kullanılır. Özellikle kullanıcıya özel mesajlar, ürün bilgileri veya dinamik içerikler oluştururken işimize yarar.

PHP’de Veri Tipleri Nelerdir?

Veri tipi, bir değişkenin içinde tuttuğu değerin türünü ifade eder.

PHP’de en çok kullanılan veri tipleri şunlardır:

String
Integer
Float
Boolean
Array
Null
Object

Bu derste temel olanları basitçe anlatalım.

String Veri Tipi

String, metinsel verileri ifade eder. Yani yazı, kelime, cümle, telefon numarası, e-posta gibi değerler string olabilir.

Örnek:

$isim = "Cantürk";
$email = "info@example.com";
$telefon = "05555555555";

Burada değerler tırnak içinde yazıldığı için string olarak değerlendirilir.

String değerler çift tırnak veya tek tırnak ile yazılabilir.

$ad = "Cantürk";
$soyad = 'Çelikok';

İkisi de çalışır. Ama çift tırnak içinde değişken kullanımı daha esnektir.

Örnek:

$isim = "Cantürk";

echo "Merhaba $isim";

Çıktı:

Merhaba Cantürk

Tek tırnakta ise değişken doğrudan çalışmaz:

$isim = "Cantürk";

echo 'Merhaba $isim';

Çıktı:

Merhaba $isim

Bu yüzden basit kullanımda çift tırnak daha rahat olabilir.

Integer Veri Tipi

Integer, tam sayı değerleri ifade eder.

Örnek:

$yas = 25;
$stok_adedi = 150;
$siparis_no = 1024;

Integer değerler tırnak içinde yazılmaz. Çünkü bunlar metin değil, sayıdır.

Yanlış demeyelim ama farklı anlam taşır:

$yas = "25";

Bu değer string olarak tutulur. Ama şu integer olur:

$yas = 25;

Matematiksel işlemler yapacaksan sayıları tırnaksız kullanmak daha doğru olur.

Float Veri Tipi

Float, ondalıklı sayıları ifade eder.

Örnek:

$fiyat = 149.90;
$kdv_orani = 20.5;
$indirim = 7.75;

E-ticaret, muhasebe, fatura ve fiyat hesaplama gibi işlemlerde float değerler sık kullanılır.

Örnek:

$urun_fiyati = 1000;
$kdv_orani = 0.20;

$kdv_tutari = $urun_fiyati * $kdv_orani;
$toplam = $urun_fiyati + $kdv_tutari;

echo $toplam;

Çıktı:

Burada ürün fiyatına yüzde 20 KDV ekledik.

Boolean Veri Tipi

Boolean, sadece iki değer alır:

true
false

Yani doğru veya yanlış.

Örnek:

$aktif = true;
$giris_yapti = false;

Boolean genellikle koşul kontrollerinde kullanılır.

Örnek:

$giris_yapti = true;

if ($giris_yapti) {
    echo "Panele hoş geldiniz.";
} else {
    echo "Lütfen giriş yapınız.";
}

Çıktı:

Panele hoş geldiniz.

Bu yapı özellikle giriş sistemlerinde çok kullanılır. Kullanıcı giriş yaptı mı, hesap aktif mi, sipariş ödendi mi, ürün stokta mı gibi kontroller boolean ile yapılabilir.

Array Veri Tipi

Array, yani dizi, birden fazla değeri tek değişkende saklamak için kullanılır.

Örnek:

$renkler = ["Kırmızı", "Mavi", "Yeşil"];

Bu dizide 3 değer var. Dizi elemanlarına sıra numarasıyla ulaşabiliriz.

$renkler = ["Kırmızı", "Mavi", "Yeşil"];

echo $renkler[0];

Çıktı:

Kırmızı

Dizilerde sıralama 0’dan başlar:

= Kırmızı
= Mavi
= Yeşil

Yani ilk eleman her zaman 0 numaralı elemandır.

Anahtar Değer Dizileri

PHP’de dizileri sadece sıra numarasıyla değil, anahtar-değer mantığıyla da kullanabiliriz.

Örnek:

$kullanici = [
    "isim" => "Cantürk",
    "email" => "info@example.com",
    "rol" => "Yönetici"
];

echo $kullanici["isim"];

Çıktı:

Cantürk

Bu yapı gerçek projelerde çok kullanılır. Mesela veritabanından bir kullanıcı bilgisi çektiğinde genellikle buna benzer bir yapı ile çalışırsın.

Örnek:

$musteri = [
    "ad" => "Ahmet",
    "soyad" => "Yılmaz",
    "telefon" => "05555555555",
    "sehir" => "İstanbul"
];

echo $musteri["ad"] . " " . $musteri["soyad"];

Çıktı:

Ahmet Yılmaz

Null Veri Tipi

Null, değişkenin boş olduğunu ifade eder.

Örnek:

$sonuc = null;

Bu değişken var ama içinde bir değer yoktur.

Null özellikle şu durumlarda kullanılır:

Henüz veri gelmediyse,
Sonuç bulunamadıysa,
Değişken bilinçli olarak boş bırakıldıysa,
Veritabanından boş değer geldiyse.

Örnek:

$telefon = null;

if ($telefon == null) {
    echo "Telefon bilgisi girilmemiş.";
}

Çıktı:

Telefon bilgisi girilmemiş.

Değişkenlerle Matematiksel İşlemler

PHP’de değişkenlerle matematiksel işlemler yapabiliriz.

$sayi1 = 10;
$sayi2 = 5;

$toplam = $sayi1 + $sayi2;
$cikarma = $sayi1 - $sayi2;
$carpma = $sayi1 * $sayi2;
$bolme = $sayi1 / $sayi2;

echo $toplam;

Çıktı:

PHP’de temel matematik operatörleri şunlardır:

+  Toplama
-  Çıkarma
*  Çarpma
/  Bölme
%  Mod alma

Mod alma işlemi, bölümden kalanı verir.

$sayi = 10;

echo $sayi % 3;

Çıktı:

Çünkü 10’un 3’e bölümünden kalan 1’dir.

String Birleştirme

PHP’de metinleri birleştirmek için nokta . kullanılır.

$ad = "Cantürk";
$soyad = "Çelikok";

echo $ad . " " . $soyad;

Çıktı:

Cantürk Çelikok

Araya boşluk koymak istiyorsan " " eklemelisin.

Yanlış kullanım:

echo $ad . $soyad;

Çıktı şöyle olur:

CantürkÇelikok

Doğru kullanım:

echo $ad . " " . $soyad;

Değişken Değerini Güncelleme

Bir değişkenin değeri sonradan değiştirilebilir.

$durum = "Beklemede";

$durum = "Onaylandı";

echo $durum;

Çıktı:

Onaylandı

Çünkü değişkenin son değeri geçerlidir.

Bu yapı özellikle sipariş durumu, kullanıcı durumu, ödeme durumu gibi alanlarda kullanılır.

Değişkenin Tipini Öğrenme

PHP’de bir değişkenin tipini öğrenmek için gettype() fonksiyonu kullanılabilir.

$isim = "Cantürk";
$yas = 25;
$fiyat = 149.90;
$aktif = true;

echo gettype($isim);
echo gettype($yas);
echo gettype($fiyat);
echo gettype($aktif);

Çıktılar şu şekilde olabilir:

string
integer
double
boolean

Float değerler PHP’de bazen double olarak görünebilir. Bu normaldir.

Var Dump Nedir?

var_dump() bir değişkenin hem değerini hem de tipini gösterir.

Örnek:

$isim = "Cantürk";

var_dump($isim);

Çıktı:

string(7) "Cantürk"

Dizileri kontrol ederken de çok işe yarar.

$kullanici = [
    "isim" => "Cantürk",
    "rol" => "Yönetici"
];

var_dump($kullanici);

Geliştirme yaparken var_dump() bayağı hayat kurtarır. Yazılımcının röntgen cihazı gibi düşünebilirsin. İçeride ne var direkt gösterir.

Sabit Değişken Nedir?

PHP’de değişmeyen değerler için sabit tanımlanabilir.

Bunun için define() kullanılır.

define("SITE_ADI", "Cantürk Çelikok");

echo SITE_ADI;

Çıktı:

Cantürk Çelikok

Sabitlerde $ işareti kullanılmaz.

Sabitler genellikle şu tarz bilgiler için kullanılabilir:

Site adı
Site URL
Versiyon numarası
Sabit ayarlar
API adresi

Örnek:

define("SITE_URL", "https://canturkcelikok.com");
define("VERSION", "1.0.0");

Değişken İsimlendirme Nasıl Olmalı?

Temiz kod yazmak için değişken isimleri anlaşılır olmalıdır.

Kötü örnek:

$a = "Ahmet";
$b = 1500;
$c = true;

Bu kod çalışır ama okunması zordur.

Daha doğru örnek:

$musteri_adi = "Ahmet";
$siparis_tutari = 1500;
$odeme_durumu = true;

Bu şekilde kodu okuyan kişi değişkenin ne işe yaradığını hemen anlar.

Benim önerim, PHP’de Türkçe karakter kullanmadan açıklayıcı değişken isimleri yazman:

$kullanici_adi
$musteri_email
$urun_fiyati
$siparis_durumu
$toplam_tutar
$kdv_orani

Bu yapı hem sade hem de anlaşılırdır.

Basit Bir Örnek: Ürün Fiyatı Hesaplama

Şimdi küçük bir örnek yapalım.

$urun_adi = "Kablosuz Mouse";
$urun_fiyati = 500;
$kdv_orani = 0.20;

$kdv_tutari = $urun_fiyati * $kdv_orani;
$toplam_fiyat = $urun_fiyati + $kdv_tutari;

echo "Ürün Adı: " . $urun_adi . "<br>";
echo "Ürün Fiyatı: " . $urun_fiyati . " TL<br>";
echo "KDV Tutarı: " . $kdv_tutari . " TL<br>";
echo "Toplam Fiyat: " . $toplam_fiyat . " TL";

Çıktı:

Ürün Adı: Kablosuz Mouse
Ürün Fiyatı: 500 TL
KDV Tutarı: 100 TL
Toplam Fiyat: 600 TL

Bu örnek küçük ama gerçek projelerdeki mantığın aynısıdır. E-ticaret sitelerinde, fatura sistemlerinde, teklif modüllerinde veya muhasebe panellerinde bu tarz hesaplamalar sürekli yapılır.

Basit Bir Örnek: Kullanıcı Bilgisi Gösterme

$kullanici = [
    "ad" => "Cantürk",
    "soyad" => "Çelikok",
    "email" => "info@example.com",
    "rol" => "Yönetici"
];

echo "Ad Soyad: " . $kullanici["ad"] . " " . $kullanici["soyad"] . "<br>";
echo "E-posta: " . $kullanici["email"] . "<br>";
echo "Rol: " . $kullanici["rol"];

Çıktı:

Ad Soyad: Cantürk Çelikok
E-posta: info@example.com
Rol: Yönetici

Bu tarz array kullanımı, kullanıcı profili veya admin paneli geliştirirken çok işimize yarar.

PHP’de En Sık Yapılan Değişken Hataları

PHP öğrenirken değişkenlerle ilgili bazı hatalar çok sık yapılır.

1. Dolar İşaretini Unutmak

Yanlış:

isim = "Cantürk";

Doğru:

$isim = "Cantürk";

2. Tırnakları Yanlış Kullanmak

Yanlış:

$isim = Cantürk;

Doğru:

$isim = "Cantürk";

Metinsel değerler tırnak içinde yazılmalıdır.

3. Değişken Adını Farklı Yazmak

$isim = "Cantürk";

echo $ısim;

Burada $isim ile $ısim aynı değildir. Türkçe karakter yüzünden hata yaşanabilir. Bu yüzden değişkenlerde Türkçe karakter kullanmamak en iyisidir.

4. Nokta Yerine Artı Kullanmak

JavaScript’ten gelen biri bazen metin birleştirirken + kullanabilir.

Yanlış:

echo $ad + " " + $soyad;

Doğru:

echo $ad . " " . $soyad;

PHP’de string birleştirme için nokta kullanılır.

Değişkenleri Anlamak PHP’nin Temelidir

PHP’de değişkenler ve veri tipleri en temel konulardan biridir. Bu konuyu iyi anlamadan form işlemleri, veritabanı kayıtları, kullanıcı giriş sistemi veya admin paneli geliştirmek zorlaşır.

Değişkenler sayesinde verileri saklarız, işleriz ve kullanıcıya gösteririz. String ile metinleri, integer ile tam sayıları, float ile ondalıklı sayıları, boolean ile doğru/yanlış değerleri, array ile birden fazla veriyi yönetebiliriz.

PHP öğrenirken bu konuyu sadece okuyup geçmemek gerekir. Küçük küçük örnekler yaparak değişkenlerin nasıl çalıştığını görmek en doğru yöntemdir.

Benim önerim şu: Birkaç tane basit örnek dosya oluştur. Kullanıcı bilgisi yazdır, ürün fiyatı hesapla, KDV ekle, array ile müşteri bilgisi göster. Bu tarz küçük pratikler ileride büyük projelerde çok işine yarar.

PHP’de sağlam temel atmak istiyorsan değişkenler, veri tipleri ve basit işlemler konusunu iyi öğrenmelisin. Çünkü bu konu PHP’nin alfabesi gibidir. Alfabeyi çözdükten sonra cümle kurmak çok daha kolay olur.

Sıkça Sorulan Sorular

PHP’de değişken nedir?

PHP’de değişken, veri saklamak için kullanılan yapıdır. Değişkenler $ işareti ile başlar ve metin, sayı, dizi veya boolean gibi farklı değerler tutabilir.

PHP’de değişken nasıl tanımlanır?

PHP’de değişken $ işareti ile tanımlanır. Örneğin $isim = "Cantürk"; şeklinde bir değişken oluşturulabilir.

PHP’de string nedir?

String, metinsel veri tipidir. İsim, e-posta, telefon numarası veya herhangi bir yazı string olarak tutulabilir.

PHP’de array nedir?

Array, birden fazla değeri tek değişkende saklamak için kullanılan veri tipidir. Liste veya anahtar-değer şeklinde kullanılabilir.

PHP’de boolean nedir?

Boolean, sadece true veya false değerlerini alabilen veri tipidir. Genellikle koşul kontrollerinde kullanılır.

Cantürk Çelikok 👋